Dzień Leśnika 2026

Dzień Leśnika to ogólnopolskie święto branżowe, które w Polsce oficjalnie obchodzone jest 12 lipca. Stanowi ono kluczową okazję do uhonorowania ciężkiej i niezwykle odpowiedzialnej pracy leśników, strażników leśnych oraz wszystkich osób zaangażowanych w zarządzanie, ochronę i zrównoważone użytkowanie polskich lasów. Znaczenie tego święta wykracza poza samą branżę, odzwierciedlając fundamentalną rolę, jaką lasy odgrywają w życiu społecznym, gospodarczym i ekologicznym kraju.

Geneza i Historia Święta Leśników

Historia świętowania lasu w Polsce jest długa i złożona, ewoluując od ogólnego uznania znaczenia przyrody do specyficznego uhonorowania profesji leśnika.

Początki i ewolucja świętowania lasu w Polsce
Tradycja obchodów związanych z lasem w Polsce sięga 1933 roku, kiedy to po raz pierwszy zorganizowano "Święto Lasu". Inicjatywa ta narodziła się w 1932 roku z pomysłu inż. Leonarda Chociłowskiego, redaktora czasopisma "Echa Leśne", i została formalnie podjęta przez Prezydium Zarządu Głównego Związku Leśników Polskich. Początkowo święto to było organizowane corocznie w ostatnią sobotę kwietnia, a jego głównym celem było uświadomienie społeczeństwu wszechstronnego znaczenia lasu dla kultury duchowej, fizycznej i materialnej narodu. Obchody te miały szeroki zasięg i były relacjonowane przez prasę i radio, a nawet wspierane przez władze państwowe. W 1933 roku prezydent Ignacy Mościcki objął honorowy patronat nad krajowymi obchodami, osobiście uczestnicząc w sadzeniu prezydenckiego dębu oraz wielu młodych drzewek.

1 lipca 1935 roku nazwa "Święto Lasu" została zmieniona na "Dzień Lasu", co miało podkreślić jego narodowy charakter i wagę. Po przerwie spowodowanej II wojną światową, do tradycji ogólnopolskich Dni Lasu powrócono dopiero w 1993 roku, kiedy to pierwsze powojenne obchody miały miejsce w Gołuchowie.

Ustanowienie Dnia Leśnika 12 lipca
Współczesny Dzień Leśnika, dedykowany całej branży leśnej, przypada na 12 lipca i został oficjalnie ustanowiony zarządzeniem Nr 39 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 9 czerwca 2021 roku. To formalne uznanie stanowiło ważny krok w kierunku ujednolicenia obchodów i podkreślenia specyfiki zawodu leśnika. Data 12 lipca jest również symbolicznie łączona z powstaniem Lasów Państwowych, które w 2024 roku obchodziły stulecie działalności, co dodaje świętu dodatkowego wymiaru historycznego i instytucjonalnego.

Ewolucja święta od "Święta Lasu" do "Dnia Leśnika" i unifikacja daty na 12 lipca odzwierciedla dojrzewanie polskiego leśnictwa od ogólnej troski o zasoby naturalne do profesjonalnego uznania roli samych leśników jako kluczowych aktorów w zarządzaniu tymi zasobami. Początkowe nazwy, takie jak "Święto Lasu" czy "Dzień Lasu", koncentrowały się na znaczeniu lasu dla społeczeństwa. Przejście do "Dnia Leśnika" wskazuje na zmianę perspektywy – z ogólnego zasobu na ludzi, którzy nim zarządzają. Ta zmiana symbolizuje rosnące uznanie dla profesjonalizmu i specjalistycznej wiedzy leśników, a także ich kluczowej roli w zrównoważonej gospodarce leśnej. Nie chodzi już tylko o drzewa, ale o ludzi, którzy je pielęgnują, chronią i rozwijają.

Święty Jan Gwalbert – Patron Leśników

Data 12 lipca nie jest przypadkowa. Jest to dzień wspomnienia świętego Jana Gwalberta, który w 1951 roku został ogłoszony przez papieża Piusa XII oficjalnym patronem leśników, strażników leśnych oraz wszystkich osób pracujących w lesie i na rzecz lasów. Jan Gwalbert, żyjący na przełomie X i XI wieku w Toskanii, zasłynął jako twórca wspólnoty monastycznej wallombrozjan. Mnisi z tej wspólnoty, w odróżnieniu od innych zakonów, aktywnie opiekowali się otaczającym klasztor lasem. Papież Jan Paweł II w homilii wygłoszonej do leśników i strażników leśnych w Val Visdende w lipcu 1987 roku, podkreślił, że uczniowie św. Jana Gwalberta, oddając się pracy w lesie, poznawali prawa rządzące życiem i wzrostem lasu. W czasach, gdy nie istniały jeszcze żadne formalne normy dotyczące leśnictwa, zakonnicy z Vallombrosa, pracując cierpliwie i wytrwale, odnajdywali właściwe metody pomnażania leśnych bogactw.

Atrybutem patrona leśników jest krzyż w dłoni, a czasem również sadzonka drzewa liściastego. Pomimo jego roli jako oficjalnego patrona, kult św. Jana Gwalberta w Polsce jest mniej rozpowszechniony niż np. św. Huberta, patrona myśliwych. Niemniej jednak, istnieją inicjatywy na rzecz jego godnego uczczenia, takie jak niewielka kapliczka autorstwa Piotra Chwalińskiego, według projektu Rafała Walendowskiego, znajdująca się na potężnym dębie w Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie, zawieszona tam w 2005 roku na sprężynującej taśmie stalowej, aby nie ranić drzewa. Leśnicy, tacy jak Jerzy Wiśniewski, apelują o częstsze mówienie o tym patronie i stawianie kapliczek ku jego czci, aby stał się on bardziej rozpoznawalny i stanowił wsparcie w trudnych chwilach zawodowych.

Wybór 12 lipca jako oficjalnej daty dla Dnia Leśnika w Polsce jest strategicznym posunięciem Lasów Państwowych, mającym na celu skonsolidowanie różnych historycznych i religijnych skojarzeń w jedną, spójną i ogólnokrajową celebrację, wzmacniającą tożsamość zawodową. Istnienie wielu dat obchodów "Dnia Leśnika" lub "Dnia Lasu" w kalendarzu wskazywało na brak jednolitości. Oficjalne ustanowienie 12 lipca przez zarządzenie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, łączące dzień wspomnienia św. Jana Gwalberta z datą powstania Lasów Państwowych, tworzy silną, dwuwymiarową podstawę dla święta. Ta konsolidacja służy budowaniu silniejszej, bardziej zunifikowanej tożsamości zawodowej leśników, łącząc ich duchowe dziedzictwo z historycznym rozwojem państwowej administracji leśnej. Ma to na celu zwiększenie prestiżu i spójności branży, dając leśnikom jeden, wyraźny dzień do wspólnego świętowania.

Inne daty obchodów Dnia Leśnika
Warto zauważyć, że pomimo oficjalnego ustanowienia 12 lipca, w kalendarzach w Polsce wciąż "wypada" kilka innych dat związanych z leśnictwem. Dzień Leśnika i Drzewiarza obchodzony jest 5 kwietnia, a także 5 maja oraz w pierwszą niedzielę czerwca. Ponadto, Światowy Dzień Leśnika przypada na 4 października. Ta wielość dat świadczy o głębokiej i wielowymiarowej wadze lasów oraz pracy leśników w świadomości społecznej, podkreślając, jak istotne jest to środowisko i ludzie nim zarządzający dla człowieka.

Znaczenie lasów dla środowiska i gospodarki

Polskie leśnictwo i zawód leśnika są bogate w historię, tradycje i imponujące statystyki, które podkreślają ich znaczenie.
Lasy w Polsce są niezmiernie ważne dla środowiska i gospodarki. Jedna sosna jest w stanie wyprodukować tlen zaspokajający potrzeby trzech dorosłych osób, co uwypukla nieocenioną rolę lasów w produkcji życiodajnego gazu. Lasy mają również ogromne znaczenie dla kształtowania klimatu, gospodarki wodnej oraz stanowią siedlisko dla tysięcy organizmów, co czyni je ekosystemami o najwyższej bioróżnorodności w Polsce. Około 65% wszystkich gatunków roślin, zwierząt i grzybów w Polsce zamieszkuje lasy.

Z ekonomicznego punktu widzenia, Lasy Państwowe wnoszą znaczące środki do budżetu państwa, co świadczy o ich istotnej roli w gospodarce narodowej. W 2024 roku było to blisko 3 miliardy złotych.

Charakterystyka zawodu leśnika
Zawód leśnika jest zarówno wspaniały, jak i bardzo wymagający, często określany jako pasja, a nie tylko praca. Leśnikiem jest osoba, która zdobyła wykształcenie leśne w średnich lub wyższych szkołach leśnych. Lasy Państwowe, które zarządzają większością lasów w Polsce (prawie 7,6 mln ha z 9,1 mln ha ogólnej powierzchni lasów, co stanowi około 80% wszystkich lasów w kraju), zatrudniają ponad 25 000 osób. Struktura Lasów Państwowych obejmuje 429 nadleśnictw, które z kolei dzielą się na leśnictwa, kierowane przez leśniczych. Leśniczemu w codziennej pracy pomaga podleśniczy

Praca leśniczego opiera się na instrukcjach ochrony, użytkowania, hodowli i ochrony przeciwpożarowej lasu, wymaga doskonałej znajomości ekologii i ochrony przyrody. Jest to praca głównie w terenie, często poza normalnymi godzinami, w tym w nocy, niedziele i święta, zwłaszcza podczas dyżurów przeciwpożarowych czy "akcji specjalnych". Wymaga zarówno wrażliwego serca, jak i sprawności fizycznej, co czyni ją zawodem dla ludzi z prawdziwym powołaniem, silnych i wytrzymałych.