Dzień św. Andrzeja 2018

Obchody Dnia św. Andrzeja w Szkocji były 10 dni temu.

W 2018 roku Dzień św. Andrzeja przypadł na 30 listopada (piątek).

Św. Andrzej jest patronem wielu narodów i miast, ale największym kultem cieszy się w Szkocji. W tym kraju dzień jego męczeńskiej śmierci, czyli 30 listopada, to uroczyste święto narodowe.


Św. Andrzej – Apostoł, który został patronem Szkocji

Św. Andrzej pochodził z żydowskiej rodziny rybackiej z Betsaidy nad Jeziorem Galilejskim, choć wraz z bratem św. Piotrem i jego teściową mieszkał w Kafarnaum. Jego nauczycielem był Jan Chrzciciel i to pod jego wpływem poszedł za Jezusem Chrystusem, gdy ten przyjmował chrzest w Jordanie. Uważany jest za jednego z najważniejszych apostołów, był obecny m. in. przy cudownym rozmnożeniu chleba, gdzie pełnił rolę pośrednika między Jezusem a poganami.

Po śmierci Zbawiciela na krzyżu, jego zmartwychwstaniu i zesłaniu Ducha Świętego na apostołów, przyszły patron Szkocji głosił Ewangelię na całym świecie. Zginął śmiercią męczeńską w Grecji, gdzie rozpięto go głową w dół na krzyżu w kształcie litery X. Krzyż ten nazywa się jego imieniem, i znajduje się na szkockiej fladze, znanej jako Saltire.

Jak relikwie św. Andrzeja znalazły się w Szkocji? Według legendy św. Regulus, mnich z Patras, miał sen, w którym anioł poradził mu, by ukrył niektóre kości. Dzięki temu wraz z innymi relikwiami nie zabrano ich do Konstantynopola. Wkrótce mnich miał kolejne widzenie, by przenieść rzepkę, kość ramienia, trzy palce i ząb w bezpieczne miejsce i wybudować dla nich świątynie. Św. Regulus popłynął na zachód i rozbił się na wybrzeżu Fife w Szkocji. Relikwie trafiły do nazwanego na cześć apostoła miasta St Andrew's, wybudowano tam klasztor. Inna z wersji mówi o tym, że relikwie zostały przywiezione do Wielkiej Brytanii przez biskupa Acca z Hexham, znanego kolekcjonera relikwii religijnych. Podczas reformacji relikwie zostały zniszczone, na szczęście dla Szkotów w 1870 roku Arcybiskup Amalfi podarował im fragment łopatki świętego, która od tego czasu przechowywana jest w katedrze św. Marii w Edynburgu.

Kult św. Andrzeja w Szkocji jest obecny od setek lat. Według jednej z legend w 832 roku Angus II miał poprowadzić Piktów i Szkotów do bitwy przeciwko Anglikom. Jego armia była mniejsza i skazywana na porażkę. Przywódca modlił się więc do św. Andrzeja o sukces i obiecał uczynić go patronem Szkocji, jeśli wygra. W dniu bitwy na niebie pojawiły się białe chmury tworzące kształt X. Ośmieliły one armię Angusa II i poprowadziły do zwycięstwa. Dotrzymał on słowa i uhonorował św. Andrzeja, choć oficjalnie uczeń Chrystusa patronem Szkocji został dopiero w 1320 roku, kiedy podpisano Deklarację z Arbroath, czyli ogłoszono niepodległość tego kraju.


Historia St. Andrew's Day

Pierwsze wzmianki o kulcie św. Andrzeja wskazują na czas panowania Malcolma III, czyli lata 1058-1093. Obchody polegały na składaniu rytualnej ofiary ze zwierząt, która była powiązana z celtyckim świętem na zakończenie lata - Samhain. Ofiara miała ochronić zwierzęta przed skutkami mroźnej zimy.

Bardziej cywilizowane i powszechne świętowanie na jego cześć datuje się na wiek XVIII. Co ciekawe, ta inicjatywa narodziła się w USA, w ten sposób szkoccy emigranci chcieli podtrzymać swoje korzenie. Najpierw grupa zamożnych ludzi założyła w 1729 roku w Południowej Karolinie „St. Andrew's Society of Charleston". Towarzystwo jest najstarszym szkockim społeczeństwem tego typu na świecie. Zasłynęli m. in. pomagając sierotom i wdowom w tym rejonie. W 1756 roku założono „St. Andrew's Society of the State of New York”, które jest z kolei najstarszą organizacją charytatywną zarejestrowaną w Nowym Jorku. Tak idea św. Andrzeja rozprzestrzeniła się w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i na całym świecie, bowiem członkowie tych dwóch elitarnych organizacji podróżowali i osiedlali się w najodleglejszych zakątkach globu.

Projekt ustawy o uchwaleniu Dnia św. Andrzeja jako święta państwowego w Szkocji został po raz pierwszy wprowadzony jednak dopiero w 2003 roku. Dwa lata później szkocki parlament odrzucił go, uzasadniając że kolejny dzień wolny od pracy miałby negatywny wpływ na gospodarkę. Ustawa o święcie państwowym została jednak ostatecznie uchwalona, 15 stycznia 2007 roku otrzymała zgodę królowej Elżbiety II. W tym samym roku oficjalnie obchodzono pierwszy raz Dzień św. Andrzeja w Szkocji.

St. Andrew's Day to święto bankowe, więc większość szkół, firm, instytucji jest zamkniętych. Jeśli 30 listopada przypada na weekend, następny poniedziałek jest dniem wolnym od pracy. Tak jest tylko w Szkocji, w Anglii, Walii i Irlandii Północnej jest to normalny dzień roboczy. Na budynkach publicznych w Szkocji pojawia się narodowa flaga Saltire. W pozostałej części Zjednoczonego Królestwa powiewa brytyjska flaga Unii.


Obchody St. Andrew's Day w Szkocji

St. Andrew's Day jest jednym z najważniejszych wydarzeń w Szkocji. W największych miastach na głównych placach ustawiane są sceny, na których odbywają się koncerty i występy artystyczne. Na ulice wychodzą zespoły grające na dudach, a ich członkowie ubrani są w tradycyjny szkocki kilt w kratę tartan. Charakterystycznym elementem obchodów St. Andrew's Day w Szkocji jest Céilidh. To tradycyjny taniec, w którym pary tańczą w kółko lub w grupie. Jest on praktykowany zarówno na elitarnych balach, jak i na koncertach ulicznych.

W całym kraju odbywają się też pokazy sztucznych ogni, parady, targi z lokalną żywnością, czy wyrobami rzemieślniczymi. Popularne są także tzw. storytelling events, czyli spotkania, na których opowiadane są historie związane z patronem, historią kraju i różne legendy.

30 listopada na stołach królują ryby, bowiem św. Andrzej był rybakiem. Specjalnością jest zupa Cullen Skink gotowana na wędzonej rybie, pieczeń Rosemary z baraniny, czy deser Spiced Winter Fruit z ryżowym puddingiem. Święto św. Andrzeja to radosne wydarzenie, więc wielu Szkotów nie omieszka raczyć się w ten dzień whiskey.

W ramach St. Andrew's Day można też darmowo zwiedzić większość muzeów oraz narodowych zabytków, w tym zamek w Edynburgu.

Dzień św. Andrzeja jest celebrowany również w innych krajach, gdzie mieszkają szkoccy emigranci. Także Google nie zapomina o tym wydarzeniu i przygotowuje z tej okazji tradycyjną grafikę, tzw. doodle.

Występowanie Dnia św. Andrzeja w Szkocji w innych latach

DzieńDataNazwa święta
Środa30.11.2016Dzień św. Andrzeja 2016
Czwartek30.11.2017Dzień św. Andrzeja 2017
Sobota30.11.2019Dzień św. Andrzeja 2019
Poniedziałek30.11.2020Dzień św. Andrzeja 2020
Wtorek30.11.2021Dzień św. Andrzeja 2021
Środa30.11.2022Dzień św. Andrzeja 2022
Czwartek30.11.2023Dzień św. Andrzeja 2023
Sobota30.11.2024Dzień św. Andrzeja 2024

Regiony

Święto jest obchodzone tylko w wybranych regionach kraju:

Szkocja

Święta i obchody w kolejnych dniach po 30 listopada