Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2024

Obchody Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej były 13 dni temu.

W 2024 roku obchody Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej przypadły na 9 lutego (piątek).

9 lutego przypada Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej. Data to nawiązanie do powołania w 1895 roku we Lwowie z inicjatywy prof. dra Antoniego Kaliny Towarzystwa Ludoznawczego. Jego spadkobierca, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, jest pomysłodawcą i głównym inicjatorem tego święta.

Jednym z podstawowych celów projektu jest konsolidacja środowiska związanego z etnografią, etnologią i antropologią kulturową oraz kontynuacja i upowszechnianie dorobku tych dyscyplin. W tym celu podejmowane są działania zwiększające widoczność różnych przedsięwzięć w przestrzeni akademickiej i w sferze publicznej. Tu jednak pojawia się nadrzędne przesłanie święta – uświadomienie społeczeństwa czym jest etnografia, etnologia i antropologia kulturowa. Z punktu widzenia osób niezwiązanych z tym środowiskiem są one dość skomplikowane. dlatego z okazji Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej warto wyjaśnić trzy pojęcia znajdujące się w jego nazwie.

Etnografia, etnologia i antropologia kulturowa – co oznaczają?


Zrozumienie tych pojęć wymaga przedstawienia szerszego kontekstu politycznego i społecznego. Na przełomie XIX i XX wieku ludoznawcy, czyli pasjonaci opisujący różnorodność kultur chłopskich w Polsce, dostrzegli potrzebę profesjonalizacji swoich działań. Wiązało się to choćby z nazewnictwem zgodnym ze współczesnymi europejskimi trendami, które rozróżniała etnologię i etnografię jako naukę nomotetyczną, tzn. budującą teorię (etnologia) oraz idiograficzną, czyli opisującą (etnografia). Do wybuchu II wojny światowej etnologia była dyscypliną naukową, jednak po jej zakończeniu została zakazana przez komunistyczne władze. Zastąpiono ją „Historią Kultury Materialnej”, odpowiednikiem radzieckiej etnografii. Z racji długiej nazwy używano po prostu słowa etnografia, które całkowicie niemal wyparło etnologię. Od czasu odzyskania niepodległości środowisko naukowe stara się przywrócić pierwotną, przedwojenną nazwę.

Podsumowując - etnografia to nauka, której zadaniem jest opisywanie ludzkiej kultury. Dawniej zajmowała się kulturą ludową lub pozaeuropejską, dziś opisuje wszystkie zjawiska. Zakres może więc obejmować Koło Gospodyń Wiejskich, jak i subkulturę kibiców czy punków. Dane zdobywane są poprzez obserwację uczestniczącą, wywiady, kwestionariusze itd. Etnologia to natomiast w uproszczeniu nauka zajmująca się porównywaniem tych samych zjawisk pomiędzy różnymi kulturami.

Pozostaje wyjaśnić pojęcie antropologii kulturowej. Tym razem należy udać się za ocean, gdzie w czasach II wojny wyemigrowało wielu uczonych pochodzenia żydowskiego. Założyli oni Cultural Anthropology, czyli w wolnym tłumaczeniu antropologia kulturowa. Badali oni ludzkie kultury w USA i na całym świecie, a antropologia jest nawiązaniem do nauki o człowieku jako istocie zamieszkującej Ziemię. Z czasem Europejscy etnografowie i etnolodzy, zafascynowani osiągnieciami kolegów z Ameryki, zaczęli nazywać siebie antropologami kulturowymi.

Obchody Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej


W ramach obchodów święta w całej Polsce 9 lutego organizowane są dedykowane wydarzenia, jak konferencje, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe, konkursy plastyczne i liczne spotkania. Eventy odbywają się przede wszystkim na terenie muzeów, placówek edukacyjnych, bibliotek, centrów nauki, galerii sztuki. Eventy skierowane są nie tylko do dorosłych, ale przede wszystkim dzieci i młodzieży.

Każda edycja ma motyw przewodni, mający na celu skupienie uwagi na konkretnym zagadnieniu. Wśród nich m. in. akcja Wielkie Czytanie Kolberga, czyli jednego z najwybitniejszych polskich etnografów. Akcja Wielka Mi Rzecz miała na celu zaangażowanie uczestników w zabawę polegającą na nagraniu krótkiego filmiku rzeczy pamiątkowych, nietypowych (albo typowych), ważnych lub obdarzanych sentymentem. Z kolei motyw ETNObiblioteka wymierzony był w promocję bibliotek posiadających w swoich zasobach pozycje z zakresu etnografii, etnologii i antropologii kulturowej oraz dyscyplin pokrewnych.

Święto jest dobrą okazją do poszerzenia swoich horyzontów, gdyż w rolach prelegentów często występują ludzie z ogromną wiedzą i doświadczeniem. Dzięki nim można poznać
m. in. historię swojej okolicy, lokalne tradycje czy ciekawostki, do których na co dzień mamy ograniczony dostęp.

Występowanie Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej w innych latach

DzieńDataNazwa święta
Środa09.02.2022Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2022
Czwartek09.02.2023Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2023
Niedziela09.02.2025Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2025
Poniedziałek09.02.2026Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2026
Wtorek09.02.2027Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2027
Środa09.02.2028Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2028
Piątek09.02.2029Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2029
Sobota09.02.2030Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej 2030

Inne święta i obchody tego samego dnia w Polsce 🇵🇱 (w tym międzynarodowe)

Święta i obchody w kolejnych dniach po 9 lutego